ورود و ثبت نام

همراه رشدمان سولماز اعتماد

شیوه استاد و شاگردی در تدریس همچنان باقی است

گفت و گو با سولماز اعتماد مدرس معماری در خانه عمران

آموزش آنلاین می‌تواند شروع کننده و سرفصل جدیدی از آموزش باشد اما اگر افراد آموزش‌هایی که دیده‌اند را عملی نکنند نمی‌توانند در فعالیت حرفه‌ای از آن استفاده کنند.

سولماز اعتماد

سولماز اعتماد از سال ۱۳۷۶ در حوزه معماری فعالیت می‌کند. وی کارشناس ارشد رشته معماری است، سابقه فعالیت اجرایی در حوزه معماری و دکوراسیون داخلی و پتینه را دارد و از هشت سال پیش تاکنون تدریس تخصصی دروس معماری در دانشگاه‌ها و آموزشگا های آزاد را در کارنامه کاری خود ثبت کرده است. درس‌های تخصصی معماری مبانی نظری معماری، طراحی و معماری، طراحی صعنتی فاز دو معماری، برخی از رشته‌های تدریس شده توسط اعتماد است.

رشته‌های مرتبط با ساختمان و عمران جزو رشته‌های پرطرفدار در کنکور است و علاقه مندان به قبولی در رشته‌های ذکر شده، فعالیت سختی را برای ورود به دانشگاه انجام می‌دهند. در خارج از دانشگاه نیز آموزشگاه‌های زیادی به تدریس این رشته‌ها مشغولند که مشتری خیلی از آن‌ها خود دانشجویان هستند. علت اینکه دانشجوها حتی پس از قبولی در این رشته‌ها و فارغ التحصیل شدن به دنبال حضور در این کلاس‌ها هستند چیست؟

تحصیل آکادمیک در رشته‌های معماری و عمران به طور جامع در دانشگاه اتفاق نمی‌افتد و یک دانشجو برای اینکه موفق باشد و فعالیت حرفه‌ای خود را به درستی انجام دهد باید دوره‌های خاصی را خارج از دانشگاه گذرانده و مهارت‌هایی را به دست بیاورد تا در این رشته‌ها بتواند آماده پذیرش مسوولیت های شغلی باشد. بازار شغلی این رشته‌ها به شدت رقابتی است و افرادی در این حوزه موفق می‌شوند که بتوانند توانمندی بیشتری به دست بیاورند. به همین دلیل صِرف حضور در دانشگاه برای ورود به بازار کار کفایت نمی‌کند.

چند درصد از توانمندی مورد نیاز برای فعالیت در این حوزه از طریق دانشگاه به دست می‌آید؟

به نظر من پنجاه درصد. دانشگاه نمی‌تواند به کسی که فقط تحصیلات آکادمیک دارد و فعالیتی خارج از دانشگاه ندارد، کمک چندانی کند.

به عنوان فردی که تا مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه تحصیل کرده‌اید، چه نقدی به نظام آموزشی دانشگاه در حوزه معماری دارید؟

به نظرم فاصله بین واقعیت جامعه و آموزش دانشگاهی زیاد است. مثلاً ضوابط نظام مهندسی در زمان تحصیل من در دانشگاه تدریس نمی‌شد و اخیراً این آموزش‌ها به دروس دانشگاهی اضافه شده است.

آیا در ایام کرونا، آموزش آنلاین توانسته خودش را با شرایط جدید وقف دهد؟

در این شرایط آموزش آنلاین کمک به سزایی به استفاده بهتر از وقت و زمان می‌کند تا خیلی از تخصص‌هایی که همواره به دنبال آموختن آن بودیم را از طریق این شیوه به کار بگیریم و در نهایت تمامی این مطالب و دستاوردها را برای زمان فعالیت ذخیره کنیم و از آن‌ها در زمان اجرای کارها استفاده کنیم.

حوزه‌ای که شما در آن تدریس می‌کنید تا چه حد قابلیت تطبیق با آموزش‌های آنلاین را دارد و تا چه اندازه وابسته به آموزش حضوری است؟

آموزش آنلاین می‌تواند شروع کننده و سرفصل جدیدی از آموزش باشد اما اگر افراد آموزش‌هایی که دیده‌اند را عملی نکنند نمی‌توانند در فعالیت حرفه‌ای از آن استفاده کنند. مثلاً در حوزه نقشه کشی باید افراد چند بار نقشه بکشند تا تخصص در ترسیم را به دست بیاورند و صرف اطلاع تئوریک از یک موضوع برای انجام آن کافی نیست.

در سال‌های اخیر گرایشی در جامعه ایجاد شده که افراد تصور می‌کنند با جست و جو در اینترنت، همه اطلاعات مورد نیاز در رشته‌های مختلف را به دست بیاورند. حتی در رشته‌ای مانند پزشکی نیز گاهی افراد دیگر نیازی به مراجعه به پزشک ندارند و با همان اطلاعات موجود در فضای مجازی بیماری خود را شناسایی و درمان می‌کنند. به نظر شما چه مقدار اطلاعات موجود از معماری در فضای مجازی برای افراد قابل اتکاء است و علاقه مندان به تحصیل در این رشته را بی نیاز از کلاس‌های حضوری می‌کند؟

بحث آکادمیک یا همان بحث آموزش نظری دروس نمی‌تواند تکمیل کننده و ایجاد کننده تخصص در افراد باشد. به دست آوردن تخصص نیاز به تمرین و تکرار دارد و این روند از گذشته تا حال باقی بوده است. سیستم‌های نوین و آموزش‌های مجازی می‌توانند به ما کمک کنند که مسیر به دست آوردن اطلاعات و تخصص را سرعت بدهیم اما کافی نیست. ما تا کاری را عملاً انجام ندهیم و به طور تخصصی وارد آن حوزه نشویم نمی‌توانیم در آن متخصص شویم و این اتفاق جز با شرکت در کلاس‌های تخصصی رخ نمی‌دهد.

چه اتفاقی پای شما را به عرصه تدریس باز کرد؟

اولین پیشنهاد برای تدریس را از طریق استادم دکتر محمدی زاده دریافت کردم و ایشان مرا جذب تدریس کردند. خیلی به من کمک کردند که اطلاعاتی که سال‌ها جمع آوری کرده بودم را با دیگران به اشتراک بگذارم و این اشتراک باعث پخته شدن و نهادینه شدن مطالب در ذهن و روند زندگی من شد.

استاد شما، چه توانایی خاصی را در شما مشاهده کرد که از شما برای تدریس دعوت کرد؟

قبل از تحصیلات آکادمیک فعالیت علمی در این زمینه را آغاز کرده بودم و اطلاعات مختلفی جمع آوری کرده بودم که در نهایت با توصیه ایشان وارد عرصه تدریس شدم. در آن زمان به هر کلاسی که برای آموزش می‌رفتم باعث پخته‌تر شدن و نهادینه‌تر شدن مفاهیم دانشگاه در من می‌شد.

به نظر شما خانم‌ها معلم‌های بهتری هستند یا آقایان؟

به نظرم فرقی نمی‌کند و هرکس با عشق تدریس را انجام دهد، موفق‌تر است.

البته همه ما تصویری از اولین معلم‌هایمان داریم که در کلاس اول، اغلب آن‌ها خانم بودند.

شاید یک سری مطالب را آقایان بتوانند خوب بیان کنند اما حس برابری موجود در جامعه دیگر فرقی بین آقایان و خانم‌ها ایجاد نمی‌کند. یک خانم در عرصه صنعت می‌تواند موفق باشد و به همان میزان یک آقا می‌تواند در عرصه آموزش امور هنری موفق باشد.

در مدت هشت سالی که در حوزه تدریس فعالیت داشتید چه تعداد دانشجو را آموزش دادید؟

بالغ بر هزار نفر در این مدت دانشجوی من بودند. در هر دوره آموزشی با دانشجوها و هنرجوها ارتباط روحی برقرار می‌شود و زمان پایان دوره آموزشی انگار از فرزند خودم جدا می‌شوم. همیشه خاطره‌ای از این دوران آموزش در ذهن من باقی می‌ماند. البته بارها پیش آمده که با دانشجوهایم در حیطه کاری همراه و همکار و حتی شریک شده‌ام.

پادکست مصاحبه را از اینجا میتوانید گوش دهید

بالغ بر هزار نفر در این مدت دانشجوی من بودند. در هر دوره آموزشی با دانشجوها و هنرجوها ارتباط روحی برقرار می‌شود و زمان پایان دوره آموزشی انگار از فرزند خودم جدا می‌شوم.

سولماز اعتماد

اینکه می گویند دانش آموز گاهی شبیه فرزند آدم می‌شود، درباره دانشجوها نیز ظاهراً صدق می‌کند!

بله، دقیقاً! همراهی با دانشجو احساس بخصوصی را در مدرس ایجاد می‌کند که توضیح دادنش سخت است و فقط کسانی که تجربه این کار را دارند می‌توانند حس مرا درد کنند.

یکی از رشته‌هایی که شما در آن تدریس کرده‌اید «پتینه» است. چقدر مباحث این رشته برای دانشجویان جذاب بوده است؟

رشته معماری شاخه‌های مختلفی دارد و افراد با توجه به توانمندی و علائق می‌توانند هر یک از این شاخه‌ها را انتخاب کنند. برخی در حوزه طراحی توانمند هستند و برخی در بخش اجرا. عده‌ای هم در بخش تزئیات و دکوراسیون داخلی. هرکدام از این شاخه‌ها می‌تواند مسیری مجزا باشد و فرد به تفکیک در این شاخه‌ها خود را تقویت کند. رشته دکوراسیون داخلی جزو رشته‌های جدید و پرطرفدار زمان حال است و می‌تواند برای افرادی که حتی تحصیلات آکادمیک ندارند مؤثر باشند. مثلاً در دوره پتینه افرادی حضور پیدا کردند که تخصص و اطلاعات حرفه‌ای بالایی نداشتند اما اطلاعات این رشته برایشان بسیار مفید بود.

تدریس چه تاثیری در زندگی شخصی شما داشته است؟

تدریس نکته بینی و نکته سنجی انسان را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود فرد همیشه به روز باشد و اتفاق‌هایی که در جامعه رخ می‌دهد را پیگیری کند.

در حین تدریس چقدر مدرس رُشد می‌کند؟

مدرس پیش از ورود به کلاس باید خود را در سطحی بالا نگه دارد تا اطلاعات مورد نیاز را به هنرجو منتقل کند و به همین دلیل باید همیشه به روز باشد.

در رشته کاری شما مدرس بودن امتیاز خاصی تلقی می‌شود؟

تعلیم و تربیت یک ارزش ویژه در جامعه است و مدرس بودن نگاه جامعه نسبت به فرد را متفاوت می‌کند. یک مدرس باید همیشه به روز باشد و خودش را ارتقاء دهد و جامعه از شما این انتظار را دارد که خودتان را با شرایط جدید وقف دهید.

در خارج از محیط تدریس خودتان را مدرس و معمار معرفی می‌کنید یا معمار و مدرس؟

من خودم را معمار و مدرس معرفی می‌کنم.

تدریس برای شما تا چه حد فعالیتی جدی محسوب می‌شود و بین تدریس و فعالیت‌های اجرایی کدامیک را انتخاب می‌کنید؟

در طی این سال‌هایی که مشغول به تدریس بودم، این کار جزو لاینفک زندگی من شده و بخشی از حس و حال و درک کاری که انجام می‌دهم، در زمان تدریس صورت می‌گیرد. وقتی می‌بینم دانشجویی پرورش داده‌ام که از یک نقطه به نقطه دیگر صعود کرده، لذت بخش ترین اتفاق در زندگی‌ام است.

یک مدرس معماری باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟

هر فردی که وارد این رشته شده اگر بتواند در هرکدام از این تخصص‌ها و شاخه‌های معماری تخصص‌های خود را ارتقاء دهد و به حد معقولی برسد و آمادگی اشتراک گذاری این اطلاعات با دیگران را داشته باشد می‌تواند وارد حوزه تدریس شود.

ایرانی‌ها تمایل زیادی به اشتراک گذاشتن دانسته‌ها و دانش خود با دیگران ندارد و به همین دلیل نسبت به جوامع دیگر کمترین میزان کتاب خاطره، سفرنامه و آثاری از این دست از ایرانی‌ها باقی مانده است. علت این مسئله را چه می دانید؟

ما ملتی هستیم که به یک سری قوانین و قواعد مقید هستیم و یکی از آن‌ها این است که به خودمان اجازه نمی‌دهیم به حیطه درخواستی دیگران وارد شویم. البته همه علاقه مند و عاشق این هستیم که اگر بتوانیم کاری برای همدیگر انجام دهیم اما شاید راه و روش آن را بلد نیستیم یا اعتماد به نفس کافی نداریم که دانسته‌هایمان را به اشتراک بگذاریم و این احتمال را نمی‌دهیم که طرف مقابل ما بتواند از اطلاعات ما استفاده کند. قطعاً افرادی هستند که در صنعت و شاخه‌های هنری و علمی فعالیت دارند و هر چه سنوات بالا می‌رود برگی از یک دستاورد تخصصی و حرفه‌ای را کسب می‌کنند. قطعاً کسانی که در یک زمینه و شاخه فعالیت حرفه‌ای انجام دادند، تخصص‌های قابل توجهی دارند که می‌تواند برای کسانی که کار را شروع می‌کنند کافی باشد. تخصص‌های اینچنینی می‌تواند به آزمون و خطا در خیلی رشته‌ها پایان دهد به شرط آنکه از این افراد به دیگران منتقل شود.

توصیه شما به افرادی که توان و دانش قابل عرضه‌ای دارند اما وارد حوزه تدریس نشده‌اند چیست؟

قطعاً آموزش‌هایی که می‌تواند از طریق یک متخصص در جامعه ارائه شود بسیار با ارزش و می‌تواند به پیشرفت بیشتر جامعه کمک کند. از قدیم بحث استاد و شاگردی مطرح بوده و هرقدرعلم تقویت شده، باز هم افراد توانمندی هستند که می‌توانند دانش خود را به جامعه عرضه کنند و این کار ـ یعنی انتقال دانش ـ به نظرم یک دین محسوب می‌شود که به گردن افراد دارای دانش است. با انتقال دانش آن‌ها جامعه به سمت پیشرفت سوق داده می‌شود.

حرف پایانی؟

امیدوارم دوستانی که در هر زمینه‌ای تخصص دارند کمک کنند و با انتقال دانش و تجربه خود افراد خبره را به جامعه تحویل دهند.